ابراهيم عاملي ( موثق )

65

تفسير عاملي ( فارسي )

مقصود اولاد ملَّت موسى است كه بنى اسرائيل مقيم مصر بوده‌اند . « فَعَلَيْه تَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُسْلِمِينَ » 83 كشف الاسرار نوشته است : شيخ ابو - القاسم نصر آبادى مريدى را پيش شيخ بو علىّ سينا فرستاد كه بازگوى كه در توكّل تا كجا رفته اى ؟ شيخ بو علىّ جواب فرستاد كه بو علىّ مردى بيكار است و توكّل نشناسد ، امّا درين بيكارى چنان مشغول است كه پرواى خلق نميدارد . اتّفاق است همه ى ائمه ى طريقت را كه هيچكس از سالكان راه نيكوتر و تمامتر از اين سخن نگفته است كمال تحقيق عبوديّت در عين تقصير ديدن نه كار هر بيكارى و تردامنى بود به خود كافر بايد شدن اگر خواهى كه بحقّ مسلمان شوى . « قالَ مُوسى يا قَوْمِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّه فَعَلَيْه تَوَكَّلُوا » اشارت است كه ايمان تنها نه گفتار است كه عمل در آن ناچار است ، اعمال در اقوال پيوسته و احوال در اعمال بسته اقوال صفت زبان است و اعمال حركت اركان است و احوال عقيده ى پاك از ميان جان است و توكّل عبارت از جمله ى آن است . « وَأَوْحَيْنا إِلى مُوسى وَأَخِيه أَنْ تَبَوَّءا لِقَوْمِكُما بِمِصْرَ بُيُوتاً » 86 فخر : بعضى گفته‌اند : مقصود از بيوت مسجد است ، و بعضى گفته‌اند : مقصود خانه و مسكن است . « وَاجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ قِبْلَةً » 86 فخر : بعضى گفته‌اند : يعنى خانه هاى خود را مسجد كنيد و براى نماز به آن روى آوريد . فرّاء گفته است : يعنى خانه هاتان را به سوى قبله قرار دهيد . و بعضى گفته‌اند : يعنى خانه هاى خود را مقابل يكديگر بسازيد و مقصود اين است كه دور هم باشند و كمك يكديگر شوند . و بعضى گفته‌اند : يعنى در خانه هاى خود نماز بخوانيد . ابو الفتوح نوشته است : بيشتر مفسّران گفتند : سبب آن بود كه خداى تعالى بنى اسرائيل را فرمود : كه جز در مسجدها نماز نكنند ، چون فرعون مسلَّط شد بفرمود تا مسجدها و عبادتگاههاى ايشان خراب كردند ، حقّ تعالى گفت : اكنون رخصت - است شما را كه در خانه ها نماز كنيد و خانه ها را قبله سازيد يعنى مصلَّى و نمازگاه . و مجاهد گفت : ايشان در كنايس نماز كردندى چون از فرعون خائف شدند خداى -